VEČNI STUDENIČKI KAMEN

0

STUDENICA – Kraj poznat kao izvor visokokvalitetnog mermera bele boje


Kroz istoriju studenički kraj poznat je kao izvor visokokvalitetnog mermera bele boje, izvanrednog sjaja i izuzetno dobrih fizičko-mehaničkih osobina.
Još od srednjeg veka studenički mermer koristio se za izradu i ukrašavanje crkava i manastira. Tradicija vađenja mermera i veština obrade mere se vekovima a tajne kamenorezačkog zanata prenose se sa kolena na koleno. Pored mnogobrojnih manastira i crkava na sve ovo ukazuju i mnogobrojni majdani, kako ih meštani zovu. Jedan od najpoznatijih u ovom kraju je i kamenolom podno planine Radočelo a nalazi se iznad sela Godović gde su generacije i generacije tragale za zdravom sirovinom, gde su rađeni ne samo potkopovi već i duboki eksplatacioni bunari koji predstavljaju čudesan prizor.

Studenica manastir Studenica Online
Prema predanju koje smo čuli od meštana, kamenorezački zanat u studenički kraj doneli su majstori sa primorja iz Dubrovnika i Kotora. Prirodno bogatstvo ovog kraja belim mermerom zapazio je i sam Stefan Nemanja i 1186. započeo izgradnju Bogorodičine crkve u Studenici. Ode studeničkog mermera podignute crkve Jelene Anžujske u Gracu, Pavlica, Nikoljača i Sopoćani dok je studenički mermer našao mesto i ugradnju Đurđevih stupova, Mileševe i nekoliko kosovsko-metohijskih zadužbina.
Između dva svetska rata studenički kamen eksplatisala je italijanska firma “Dorije” dok danas u ovom kraju postoji nekoliko privatnih radionica za obradu mermera i granita. Danas se studenički mermer koristi sasvim ograničeno i uglavnom služi za izradu nadgrobnih spomenika. Na tržištu se mogu naći dve vrste: sitnozrni (bela studenica) i krupnozrni (kristalino).
Od jugoistočnog podnožja planine Radočelo, preko Vrha i Godovića pa sve do Bele stene, Brezove i Gušterica ispod kojih preseca luk reke Studenice ulazeći preko Isposnice i Savova u planinski pojas Čemerna može se pronaći studenički mermer.

Studenica kamenolomPočetkom šezdesetih godina Industrija i rudnici mermera i granita “Ukras” iz Novog Pazara otvorila je nekoliko kopova mermera u ovom kraju pa je studeničkim mermerom obloženo i nekoliko poznatih objekata u zemlji i inostranstvu od kojih valja istaći: Palata Srbije, zgrada Politike, Privredna komora Srbije, hotel Metropol, medicinski fakultet u Novom Sadu, dom privrednika u Subotici… Izvožen je u Italiju, bivšu Čehoslovačku, SSSR a ugrađen je i objekte Svetske izložbe u Njujorku.
Poslednjih godina studenički mermer najviše se eksplatiše u obliku kamenih ploča i rezanih delova koji se uglavnom koriste za oblaganje fasada i trotoara kao i ukrasnih detalja enterijera i eksterijera. Veoma je popularan i tražen i kao takav našao je široku primenu u svim delovima Srbije.
“Studenički kamen je dosta tražen i prodaje se svuda. S obzirom da je dosta nas ostalo bez posla i da je dosta nezaposleno, mogu da kažem da od ovog kamena mnoge porodice u ovom kraju žive”. – kaže nam radnik kog smo zatekli u jednom od studeničkih kamenoloma.

Studenica mermer

RT Studenica Online